Διεθνής προσανατολισμός, καλλιτεχνική πολυφωνία, εξωστρέφεια και ανανέωση: είναι τα χαρακτηριστικά που διαμορφώνουν τη φυσιογνωμία της Art Athina 2026, της σημαντικότερης ετήσιας συνάντησης σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα. Από την Πέμπτη 12 Νοεμβρίου έως και τις 16 Νοεμβρίου, η 33η διοργάνωση του Πανελληνίου Συνδέσμου Αιθουσών Τέχνης (ΠΣΑΤ) πραγματοποιείται στο Onassis Ready, στον Άγιο Ιωάννη Ρέντη, με τη συμμετοχή 65 αιθουσών τέχνης από την Ελλάδα και το εξωτερικό και ένα πολυδιάστατο παράλληλο πρόγραμμα.
«Κομβική, πλέον, ψηφίδα των εικαστικών δρώμενων της πρωτεύουσας, η Art Athina είναι κάτι παραπάνω από ένα ετήσιο ραντεβού που προσελκύει δεκάδες χιλιάδες επισκέπτες από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Αποδεικνύει ότι η Αθήνα μπορεί να είναι πολιτιστικό κέντρο για πολλές εκφάνσεις της Τέχνης, καθώς προκαλεί αλλά και ενθαρρύνει τη δημιουργία, προσελκύοντας ένα ανήσυχο και απαιτητικό κοινό». Με αυτά τα λόγια, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη αποτυπώνει στον χαιρετισμό της τη σημασία της Art Athina για τη σύγχρονη πολιτιστική ταυτότητα της Αθήνας.
H Art Athina 2026 σηματοδοτεί μια ουσιαστική αλλαγή στην εκθεσιακή της διαδρομή. Ύστερα από πολυετή παρουσία στο Ζάππειο Μέγαρο, μεταφέρεται στο Onassis Ready. Η νέα χωροθέτηση προσφέρει ένα διαφορετικό περιβάλλον παρουσίασης και θέασης της σύγχρονης τέχνης, ενώ συνδέει τη διοργάνωση με μια λιγότερο προβεβλημένη αλλά σημαντική όψη της νεότερης αρχιτεκτονικής και βιομηχανικής κληρονομιάς της πρωτεύουσας.
«Η φετινή διοργάνωση αποτελεί μια ευκαιρία να δούμε την Art Athina από μια διαφορετική οπτική. Η μεταφορά της φουάρ από το ιστορικό κέντρο της Αθήνας στη βιομηχανική περιοχή του Ρέντη δημιουργεί νέες συνθήκες για την παρουσίαση της σύγχρονης τέχνης, μας επιτρέπει να απευθυνθούμε σε ένα ευρύτερο κοινό και να δημιουργήσουμε νέες συνδέσεις με την περιοχή και την ιστορία της. Η σύγχρονη τέχνη δε χρειάζεται να περιορίζεται στα παραδοσιακά πολιτιστικά κέντρα της πόλης. Μπορεί να δημιουργεί νέες εστίες ενδιαφέροντος, να φέρνει σε επαφή διαφορετικά κοινά και να προτείνει διαφορετικές προσεγγίσεις της τέχνης – και αυτό είναι που επιδιώκει φέτος η Art Athina», τόνισε μεταξύ άλλων η Πρόεδρος του ΠΣΑΤ, Γιάννα Γραμματοπούλου, κατά τη συνέντευξη Τύπου για την παρουσίαση της διοργάνωσης.
Από το 1993, όταν ο ΠΣΑΤ ανέλαβε την πρωτοβουλία της διοργάνωσής της, η Art Athina έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα σημεία συνάντησης της ελληνικής και διεθνούς εικαστικής κοινότητας. Σταθερός προσανατολισμός της παραμένει η υποστήριξη των ελληνικών γκαλερί, η ανάδειξη της σύγχρονης καλλιτεχνικής παραγωγής και η ενίσχυση του διαλόγου με τις διεθνείς τάσεις. Η διαδρομή της, ωστόσο, χαρακτηρίζεται και από τη διαρκή αναζήτηση νέων συνεργασιών, μορφών παρουσίασης και πεδίων επικοινωνίας με το κοινό. Υπό τη γενική διεύθυνση του Αντώνη Κούρκουλου, η Art Athina 2026 συγκεντρώνει 65 αίθουσες τέχνης από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Το κεντρικό εκθεσιακό πρόγραμμα πλαισιώνεται από ενότητες αφιερωμένες στο design και τα project spaces, ομιλίες, performances και εκπαιδευτικές δράσεις για παιδιά, διευρύνοντας το πεδίο της διοργάνωσης σε ένα περιβάλλον ανταλλαγής ιδεών και καλλιτεχνικών προσεγγίσεων.
«Κάθε φουάρ είναι ένας συμπυκνωμένος χρόνος, όπου η εικαστική σκηνή συγκεντρώνεται κάτω από την ίδια στέγη για να σκορπιστεί ξανά και να επιστρέψει ο καθένας στην προσωπική του γεωγραφία. Μια στιγμή παραγωγής της πρώτης ύλης για αυτά που θα ακολουθήσουν. Μια στιγμή που συγκεντρώνει όλη την ενέργεια στον ίδιο χώρο για να την απελευθερώσει πίσω, ίδια αλλά κάπως διαφορετική. Στο ίδιο το κτήριο και τη γειτονιά του Ρέντη ο επισκέπτης βρίσκει τα χαρακτηριστικά αυτής της ουσίας της έκθεσης», ανέφερε ο γενικός διευθυντής της φουάρ, Αντώνης Κούρκουλος.
Η Citronne Gallery συμμετέχει στην Art Athina 2026 με έξι καλλιτέχνες. Παρουσιάζει μία επιλογή έργων ιστορικής σημασίας με σημαντική μουσειακή διαδρομή όπως επίσης και τις πιο πρόσφατες εικαστικές τους αναζητήσεις.
Ιδιαίτερη θέση κατέχουν τα εμβληματικά έργα του Γιώργου Λάππα (Κάιρο, 1950 – Αθήνα, 2016) από την ενότητα Παράσημα (Badges), 2010–2011. Έργα που είχαν συμπεριληφθεί στην έκθεση George Lappas – Happy Birthday του Ιδρύματος ΔΕΣΤΕ στο Μουσείο Μπενάκη (2016) και στην έκθεση Maqams of Blood and Maqams of Milk στο Αλατζά Ιμαρέτ της Θεσσαλονίκης (2017). Τα φωτεινά αυτά γλυπτά μετασχηματίζουν τα σύμβολα τιμής και διάκρισης, θέτοντας ερωτήματα γύρω από την αναγνώριση, την ιεραρχία και την εξουσία. Η φωτογραφική μεμβράνη Duratrans και ο εσωτερικός φωτισμός ενισχύουν την εντύπωση της υλικής υπόστασης, η οποία μοιάζει σταδιακά να υποχωρεί μπροστά στη φωτεινή εικόνα.
Ο Γιάννης Αδαμάκος (Πύργος Ηλείας, 1952), από τους ανανεωτές της αφαιρετικής ζωγραφικής, συμμετέχει στην Art Athina με ένα νέο έργο μεγάλης κλίμακας (2026), το οποίο συνεχίζει τη διερεύνηση του τοπίου ως εσωτερικής, βιωματικής εικόνας. Τα έργα του παρουσιάζουν αντανακλάσεις του αισθητηριακού κόσμου, διαθλασμένου από τη μνήμη. Η ζωγραφική του διερευνά τα όρια ανάμεσα στην έκρηξη και την ηρεμία, το φως και το σκοτάδι, τον αυθορμητισμό και την τάξη. Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η απόδοση του κενού, ως χώρου που εμπεριέχει πλούτο νοημάτων και αισθήσεων.
Η Νυχτερινή Βάρδια (Night Watch) αποτελεί τη νέα ενότητα έργων του Παντελή Χανδρή (Αθήνα, 1963), από την οποία προέρχονται τα σχέδια που παρουσιάζονται στην Art Athina 2026. Είναι μέρος της ατομικής έκθεσης που θα εγκαινιασθεί στην CITRONNE Gallery – Athens στις 26 Νοεμβρίου 2026. Με αφετηρία την παρατήρηση της φύσης και του νυχτερινού ουρανού, ο Χανδρής εξετάζει τη νύχτα ως χρόνο εγρήγορσης, αναμονής και περισυλλογής. Η πραγματικότητα και η φαντασία, η παρατήρηση και η αλληγορία συνυπάρχουν σε εικόνες που αναφέρονται στην ανθρώπινη εμπειρία.
Το 2023 A.D. (2023) του Αλέκου Κυραρίνη (Αθήνα, 1976) είναι ένα μαρμάρινο γλυπτικό ανάπτυγμα από γεωμετρικούς όγκους που συγκροτούν μια κατακόρυφη στήλη. Στο λευκό μάρμαρο Θάσου, εγχάρακτα μοτίβα και λεπτομέρειες από φύλλο χρυσού διαμορφώνουν έναν περίτεχνο διάκοσμο που παραπέμπει σε αρχετυπική γραφή. Για τον ίδιο τον καλλιτέχνη, το έργο σηματοδοτεί την ολοκλήρωση μιας πολύχρονης αναζήτησης και συγχρόνως την αφετηρία μιας νέας. Ζωγράφος που αντλεί από τη λαϊκή και βυζαντινή παράδοση και τον αφαιρετικό μοντερνισμό, ο Κυραρίνης επεξεργάζεται ένα προσωπικό σύστημα μορφών και συμβόλων.
Ο Νίκος Ποδιάς (Θεσσαλονίκη, 1974), στη σειρά έργων Gold Pixels διερευνά τη σχέση ανάμεσα στην αποδόμηση και την ανασύνθεση της εικόνας, μέσα από τη συνάντηση ετερόκλητων υλικών και διαδικασιών. Τα έργα δημιουργούνται από χαρτιά χρησιμοποιημένων φακέλων τσαγιού και χρυσόχαρτα από συσκευασίες τσιγάρων, υλικά καθημερινής χρήσης που αποκτούν μια νέα εικαστική υπόσταση. Στο αποτέλεσμα συνυπάρχουν δύο φαινομενικά αντίθετες αισθητικές, η χειροποίητη, σχεδόν ψηφιδωτή λεπτομέρεια και η ψηφιακή αίσθηση των pixels. Η διακοπή, η ασυνέχεια και η παραμόρφωση δεν αντιμετωπίζονται ως ατέλειες, αλλά ως αφετηρίες για τη δημιουργία μιας νέας οπτικής πραγματικότητας. Τα Gold Pixels κινούνται ανάμεσα στην τάξη και την αταξία, στον έλεγχο και το τυχαίο, στο οργανικό και το ψηφιακό.
Η Μυρτώ Ξανθοπούλου (Ελσίνκι, 1981), Ελληνοφινλανδή καλλιτέχνις και αποδέκτρια του Βραβείου Νέου Καλλιτέχνη της Art Athina 2025, συμμετέχει με το μεγάλης κλίμακας έργο ΦΟΡΕΒΕΡ (FOREVER) (2026), το οποίο κατείχε κεντρική θέση στην πρόσφατη ατομική της έκθεση αιώνιος ανεμιστήρας στο MOMus – Μουσείο Άλεξ Μυλωνά. Μια αγγλική λέξη γραμμένη με ελληνικούς χαρακτήρες γίνεται αφετηρία για τη διερεύνηση των αντιφατικών σημασιών της καθημερινής γλώσσας: το «για πάντα» μπορεί να είναι ταυτόχρονα κοινότοπο και υπαρξιακά συντριπτικό. Χαρτιά ενωμένα, βρεγμένα, βαμμένα και στεγνωμένα σχηματίζουν μια τραχιά επιφάνεια γραφής, πάνω στην οποία η καλλιτέχνις εργάζεται με λεπτό πινέλο και ινδικό μελάνι. Η επίμονη, επαναληπτική και σχεδόν αυτόματη γραφή φέρνει το υλικό και την ίδια τη χειρονομία στα όριά τους.
Φωτογραφίες: Studio Panoulis
